Vanggewas na maïs: de keuze die je volgend jaar terugziet
Op zand- en lössgrond moet er na maïs een vanggewas de grond in, uiterlijk 1 oktober, en het moet blijven staan tot minimaal 1 februari. Voor melkveehouders op klei en veen in een NV-gebied is er dit jaar wel iets veranderd: die verplichting hing aan de derogatievergunning en is met het einde van de derogatie per 2026 vervallen. Daarmee is het voor een groeiende groep melkveehouders een vrije keuze geworden. En juist dan is de vraag interessant: wat levert dat vanggewas je eigenlijk op?
Vroeg zaaien bepaalt hoeveel stikstof je vasthoudt
Na de maïsoogst blijft er meestal stikstof in de bodem achter. Zonder een groeiend gewas spoelt die in de winter uit als nitraat. Veldonderzoek van WUR op Vredepeel laat zien hoeveel het zaaimoment uitmaakt: bij vroeg zaaien legt een vanggewas tot 65 kg stikstof per hectare vast, maar als de oogst verschuift van 15 september naar 15 oktober zakt dat naar ongeveer 20 kg. Hoe meer stikstof het vanggewas voor de winter vastlegt, hoe minder er uitspoelt. Het verschil tussen vroeg en laat zaaien is in de proef volledig terug te voeren op wat het gewas heeft opgenomen.
Praktisch betekent dat: kies een vroeg maïsras, zodat het vanggewas op tijd de grond in kan. Zaai binnen een paar dagen na de oogst, of pas onderzaai toe tussen de rijen bij het zesde - tot achtste bladstadium. Is de onderzaai dit jaar mislukt, dan mag je zonder voorwaarden alsnog een groenbemester zaaien.
Waarom raaigras alleen tegenvalt
De meeste melkveehouders zaaien Italiaans raaigras. Dat kiemt snel, komt vlot op en geeft in het voorjaar een snede. Alleen: het vanggewas krijgt geen extra bemesting meer, en onbemest Italiaans raaigras komt maar half tot zijn recht.
Daar zit dan ook het punt waarop de mengselkeuze gaat tellen. Vlinderbloemigen binden stikstof uit de lucht en maken die beschikbaar voor het omliggende gras. In een mengsel van gras en klaver groeit het gewas dus door zonder dat je er mest op hoeft aan te brengen, en dat verschil zie je terug in de eerste snede en in de bodem waar je volgend jaar weer maïs op zaait.
"Een vanggewas is geen verplicht nummer waar je zo goedkoop mogelijk doorheen wilt", zegt Christiaan Bondt, ruwvoerspecialist bij DLF. "Wat je in het najaar zaait, bepaalt wat je in mei van het land haalt en met welke stikstofvoorraad je de volgende teelt in gaat."
Vital Earth Vanggras: één snede, veel eiwit
Vital Earth Vanggras is bedoeld voor de melkveehouder die na de maïs minimaal één goede snede wil oogsten en daarna verder wil met het bouwplan. Het mengsel bestaat uit Italiaans raaigras, festulolium, inkarnaatklaver en wikke. De vlinderbloemigen zijn ProRhizo-gecoat, wat de stikstofbinding via de wortelknolletjes op gang helpt. In de eerste snede levert Vital Earth Vanggras 50 procent meer droge stof per hectare dan onbemest Italiaans raaigras.
Op het melkveebedrijf van Nico Kooiker en Annet Koersen in Dalfsen werd Vital Earth Vanggras in september na de maïsoogst gezaaid. Begin mei leverde negen hectare 92 balen van 803 kilogram op. "Het is een supersmakelijk product met veel suiker, ons vee smult ervan", aldus Kooiker. "We zaaien regelmatig Italiaans raai als vanggewas, maar de voederwaarde is vrij laag. De inkarnaatklaver en voederwikke in dit mengsel geven een plus".
Vital Earth Rotatiegras: voor het rustgewasjaar
Sinds 2023 moet je op zand- en lössgrond eens in de vier jaar een rustgewas telen op je maïspercelen. Voor dat jaar is Rotatiegras ontwikkeld, bestaande uit festulolium, inkarnaatklaver en rode klaver, beide klavers zijn ProRhizo-gecoat.
Met ruim de helft klaver in het mengsel haal je er vier tot vijf snedes af met een hoge voederwaarde, is de behoefte aan stikstofbemesting laag en bouw je een stikstofvoorraad op waar de maïs in het volgende seizoen van profiteert. De inkarnaatklaver doet het werk in de winter en het voorjaar, daarna neemt de rode klaver het over, waardoor de stikstofbinding het hele seizoen doorloopt.
Wat het je oplevert
Met beide mengsels voldoe je aan de regels voor het vanggewas, maar dat is niet waar het verschil zit. Dat zit ‘m in wat er in het voorjaar staat: een snede eiwitrijk ruwvoer van eigen land in plaats van een schrale groenbemester, mestruimte die je elders in je bouwplan kunt inzetten, en een bodem waar zo min mogelijk stikstof is uitgespoeld en is aangevuld door de vlinderbloemigen zodat je met een goede stikstofvoorraad het nieuwe maïsseizoen in gaat.