Grasland doorzaaien: wat het oplevert en hoe je het goed aanpakt
Elk voorjaar is het een goed moment om je graslandpercelen te inspecteren: hoe zijn ze de winter doorgekomen? Zijn er open plekken ontstaan door uitwintering of vorstschade, of is het aandeel goede grassen teruggelopen? Vroeg ingrijpen voorkomt dat onkruiden en mindere grassen de vrijgekomen ruimte overnemen. Doorzaaien is daarvoor de meest praktische ingreep — zonder verlies van een snede ruwvoer en tegen lagere kosten dan het opnieuw inzaaien van een perceel.
Wat is doorzaaien?
Doorzaaien is het verjongen van een bestaand grasland door nieuwe kwaliteitsgrassen in te zaaien. De bestaande vegetatie blijft intact; het graszaad wordt direct tussen de bestaande planten gezaaid, zodat het aandeel jonge, productieve grassen toeneemt.
Zonder regelmatig ingrijpen verandert de botanische samenstelling van een perceel over de jaren ongunstig: het aandeel Engels raaigras daalt, ongewenste grassen en onkruiden rukken op, en daarmee daalt ook de voederwaarde van je ruwvoerproductie. Onderzoek van Wageningen Livestock Research op Dairy Campus Leeuwarden laat zien dat met regelmatig doorzaaien het aandeel Engels raaigras in de zode met 10 procentpunt verhoogd kan worden.
Doorzaaien of herinzaaien?
Doorzaaien heeft duidelijke voordelen ten opzichte van herinzaaien: lagere kosten, geen verlies van een snede ruwvoer en behoud van de bodemstructuur. Je verstoort het bodemleven niet en de organische stofopbouw blijft intact.
Toch is doorzaaien niet altijd de juiste keuze. Als meer dan 30% van het perceel uit onkruiden of landbouwkundig slechte grassen bestaat, biedt doorzaaien onvoldoende herstel. In dat geval is herinzaaien de betere optie.
Vuistregel: bij 70% of meer goede grassen volstaat doorzaaien. Zit je daar onder, beoordeel dan per perceel of doorzaaien nog zinvol is.
Wanneer doorzaaien?
Het najaar — september en oktober — is het beste moment. Het bestaande grasland groeit minder hard, waardoor nieuwe kiemplanten minder concurrentie ondervinden. De bodem is nog warm genoeg voor een vlotte kieming, maar de kans op uitdroging is lager dan in de zomer.
Onderzoek van Wageningen Livestock Research bevestigt dit: nachttemperaturen boven de 10°C en voldoende bodemvocht zijn de twee belangrijkste voorwaarden voor een succesvolle doorzaai. Is niet aan beide voorwaarden voldaan? Stel het doorzaaien dan uit; doorzaaien onder slechte omstandigheden levert nauwelijks resultaat op.
Het voorjaar is een tweede optie, met name bij percelen met open plekken na winter- of waterschade. Open plekken vullen zich hoe dan ook op, maar zonder actief ingrijpen vaak met onkruiden of mindere grassen. Doorzaaien in het voorjaar voorkomt dat.
Zo pak je het aan
Voorbereiding
Een goede voorbereiding is bepalend voor het resultaat. Onderzoek van Wageningen Livestock Research toont aan dat de maaihoogte een grote rol speelt: maaien op 4 cm in plaats van 6 cm verdubbelt het aantal kiemplanten en leidt het jaar erna tot een opbrengststijging van 8% (circa 1,1 ton droge stof per hectare extra). Zorg er dus voor dat het gras kort staat vóór het doorzaaien.
Eggen na het maaien is de volgende stap. Eggen kamt dode en slechte grassen uit, doorbreekt de viltlaag, activeert het bodemleven en creëert een zaaibed voor het nieuwe graszaad. Meerjarig onderzoek op Dairy Campus en proefboerderij De Marke bevestigt dat eggen aantoonbaar bijdraagt aan een beter doorzaairesultaat.
Uitvoering
Zaai bij een bodem die voldoende vochtig is, bij voorkeur met neerslag op komst. De draagkracht van de bodem moet voldoende zijn en de toplaag mag niet te nat zijn, dat belemmert de kieming.
Gebruik 20-25 kg graszaad per hectare en zorg voor goed bodemcontact. Een schijvenzaaimachine of een wiedeg met aandrukrol geeft de beste resultaten. Goed bodemcontact is een van de kritieke factoren voor kieming, zonder dit haalt zelfs het beste graszaad een lager opkomstpercentage.
Nazorg
Na twee weken kun je het perceel licht beweiden of een lichte maaisnede uitvoeren. Dat stimuleert de uitstoeling van het jonge gras en helpt onkruidonderdrukking.
Doorzaaien loont — wat zeggen onderzoeken?
Meerjarige veldproeven op Dairy Campus Leeuwarden en proefboerderij De Marke tonen aan dat doorzaaien een aantoonbaar effect heeft op graslandkwaliteit. Het aandeel jonge, productieve grassen neemt fors toe en de drogestofopbrengst per hectare stijgt gemiddeld met 8%.
De proeven maken ook duidelijk dat omstandigheden en uitvoering het verschil bepalen. Onderzoekers van Wageningen Livestock Research constateren dat het moment van doorzaaien, de maaihoogte, het eggen en het bodemcontact elk afzonderlijk een groot effect hebben op de opkomst van kiemplanten. Wie methodisch te werk gaat en de juiste omstandigheden afwacht, haalt het meeste rendement.
De voordelen op een rij
-
Geen verlies van een snede ruwvoer
-
Lagere kosten dan herinzaaien
-
Bodemstructuur en organische stof blijven intact
-
Hogere drogestofopbrengst en betere voederwaarde
-
Nieuwe rassen met betere genetica voor productie en standvastigheid
-
Open plekken worden opgevuld met kwaliteitsgrassen in plaats van onkruiden
Het juiste mengsel: DoorzaaiMax ProNitro
Voor doorzaaien heb je een mengsel nodig dat snel kiemt, de concurrentie met het bestaande grasland aankan en doorgroeit tot een stevige grasplant. DoorzaaiMax ProNitro is speciaal voor dit doel ontwikkeld. Het bestaat uit de beste diploïde en tetraploïde rassen Engels raaigras. Het diploïde graszaad is voorzien van ProNitro-coating: een innovatieve stikstofcoating met watermanagementtechnologie, die de opname van nutriënten en vocht door het kiemplantje verbetert. Resultaat: tot 34% meer kiemplanten groeien uit tot een volwassen grasplant.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak moet je grasland doorzaaien?
Onderzoek van Wageningen Livestock Research wijst uit dat structureel jaarlijks doorzaaien beter werkt eens in de zoveel tijd wat bijzaaien. Wie zijn percelen elk jaar onderhoudt door middel van doorzaaien houdt het aandeel kwaliteitsgrassen op peil zonder grote ingrepen.
Wat is de beste machine om door te zaaien?
Een schijvenzaaimachine of een wiedeg met aandrukrol geeft de beste resultaten. De schijvenzaaimachine maakt kleine sleuven in de zode, legt het zaad op diepte en sluit de sleuf af. Dat zorgt voor goed bodemcontact en beschermt jonge kiemplanten tegen uitdroging.
Wanneer is doorzaaien niet zinvol?
Als meer dan 30% van een perceel uit slechte grassen of onkruid bestaat, biedt doorzaaien onvoldoende resultaat. Hetzelfde geldt voor doorzaaien onder slechte omstandigheden: een te droge of te natte toplaag, of nachttemperaturen onder de 10°C. In die gevallen kun je beter wachten op een beter moment of kiezen voor herinzaaien.
Kan ik ook 's zomers doorzaaien?
De zomer is geen aanbevolen periode vanwege de hoge concurrentie van het bestaande grasland, het risico op droogte en de hoge temperaturen. Het najaar heeft de voorkeur; het voorjaar is een tweede optie voor bijvoorbeeld winterherstel of wanneer doorzaaien in het najaar niet mogelijk was.