Farmwalk is een apk voor het grasland
Juist in het voorjaar is een ronde lopen door het grasland, ook wel farmwalk genoemd, van belang. Hoe komt de grasmat de winter uit? Hoe staat het in het najaar ingezaaide grasland ervoor? Ruwvoerspecialist Christiaan Bondt van DLF ging op pad met melkveehouder Daan Hereijgers.
In de voor Zuid-Nederland droge zomer van 2025 stond de beregeningsinstallatie van half april tot half september veelvuldig aan op het melkveebedrijf van de zussen Yvonne en Marion de Regt in het Brabantse Nispen. Ze hebben een maatschap met 190 melk- en kalfkoeien en vier robots. De jaarmelkproductie ligt op 10.000 kilo per koe met 4,35% vet en 3,56% eiwit. Het bedrijf telt 60 hectare gras, 34 ha mais en 2,5 ha voederbieten op zandgrond. De koeien krijgen minimaal 120 dagen 6 uren weidegang en in het najaar doen ze aan stalvoeren. Het rantsoen bestaat uit (kuil)gras, mais, voederbieten, perspulp en een eiwitmengsel in de voermengwagen en krachtvoer en soja op de robot.
Daan Hereijgers (22), de zoon van Yvonne, is de man van het gras, de mais en het landwerk. Over het beregenen zegt hij: ‘Als we dat niet zouden hebben, dan zouden we zwaar ruwvoer tekortkomen.’ Samen met ruwvoerspecialist Christiaan Bondt van graszaadbedrijf DLF maakte hij eind februari een farmwalk over de percelen. Achtereenvolgens passeren ze een demoveld met kruidenrijk gras, een grasmengsel dat dient als vanggewas, regulier langjarig grasland en percelen met een rotatiemengsel.
Demoveld met kruidenrijk gras
Op het demoveld in Nispen liggen negen verschillende objecten, die in het najaar van 2025 zijn ingezaaid. Elk bevat sowieso een mengsel van 70 procent rode en 30 procent witte klaver. De witte klavers zijn speciaal veredeld voor maaipercelen. De mengsels hebben verder verschillende samenstellingen. Ook zijn er verschillende speciale graskruidenmengsels met onder andere wilde peen, smalle weegbree, cichorei, rolklaver, duizendblad en esparcette. ‘We doen proeven op ons veredelingsbedrijf, maar willen ook graag testen onder praktijkomstandigheden. Hier kunnen we dan bijvoorbeeld gaan zien hoe de kruiden zich houden op een melkveebedrijf waar het gras vaak wordt gemaaid’, vertelt Christiaan.
De DLF-specialist kijkt vandaag vooral hoe de grassen uit de winter zijn gekomen. ‘Deze mengsels zijn afgelopen najaar gezaaid na de mais. Dan wil er nog wel eens veel stikstof in de grond zitten, wat meer kans geeft op muur.’ Hij concludeert dat dit hier erg meevalt. ‘Wat je duidelijk ziet, is dat het gras al mooi begint uit te stoelen. Ook zien we dat de rode en witte klavers goed verdeeld zijn. Dat zijn dingen waar je tijdens een farmwalk op kunt letten.’ Stel nu dat er wel veel muur is, dat de klavers slecht verdeeld zijn of dat de ridderzuring oprukt in een klaverperceel? ‘In het laatste geval zou ik kiezen voor spotsprayen’, zegt Christiaan. En wat te doen in de andere gevallen? Melkveehouder Daan Hereijgers: ‘Bij veel straatgras pakken we de wiedeg, in combinatie met doorzaaien. En als het gras achterblijft, pakken we de kunstmeststrooier.’
Grasmengsel als vanggewas
Beide mannen komen nu op een perceel waar vorig jaar mais stond. Het valt Christiaan op dat er al een flinke snede op het perceel staat. ‘Als je zou willen, zou je hier volgende week kunnen beginnen met stalvoeren.’
Op 22 september werd dit mengsel als groenbemester ingezaaid. Voorheen zaaide Daan meestal Italiaans raaigras als groenbemester. Dit jaar zit er voor het eerst Vital Earth Vanggras in. Het mengsel bestaat uit 71 procent Italiaans raaigras, 14 procent gekruist raaigras, 14 procent inkarnaatklaver en 1 procent wikke. ‘Het voordeel van dit mengsel is dat je ten opzichte van zuiver Italiaans raaigras met de helft minder stikstof dezelfde opbrengst en betere kwaliteit van het perceel haalt. Dat komt vooral door de klavers en de wikke die erin zitten’, vertelt Christiaan.
De ruwvoerspecialist verklaart waarom het perceel al behoorlijk voorloopt. ‘De inkarnaat en de wikke, maar ook het Italiaans raaigras groeien allemaal al bij temperaturen van 5 tot 10 graden Celsius. Dan komt de stikstofbinding ook eerder op gang.’ Een extra voordeel van deze groenbemester is dat het niet alleen stikstof bindt en de bodemstructuur verbetert, maar dat het dankzij de vlinderbloemigen ook een hoge eiwitopbrengst en voederwaarde oplevert, legt Christiaan uit.
"Het voordeel van Vital Earth Vanggras is dat je ten opzichte van zuiver Italiaans raaigras met de helft minder stikstof dezelfde opbrengst en betere kwaliteit van het perceel haalt. Dat komt vooral door de klavers en de wikke die erin zitten"
Langjarig grasland
Met het langjarig grasland richt maatschap De Regt zich vooral op productie en kwaliteit. Van klavers maken ze al jaren veel gebruik. Voor wat betreft de kwaliteit van gras gaat het vaak over eiwit. Maar Christiaan schaart goed landonderhoud, goed bemesten, goed oogsten en goed inkuilen ook onder kwaliteit. ‘Dat is toch de basis van gezond gras.’
Bij DLF werken ze momenteel aan voedergewassen die inspelen op minder nitraatuitspoeling en een nog betere benutting van graseiwit. Een voorbeeld hiervan is AgritaiN, een nieuw ras smalle weegbree. Ook focust het bedrijf met AgritaiN, maar ook met verschillende kruiden en festulolium, op diepere beworteling als antwoord op toenemende periodes van droogte. ‘En we zijn sterk in klavers, die ’s zomers langer doorgroeien.’
De farmwalk gaat verder en voert naar enkele percelen met een rotatiemengsel. Het nieuwe GLB verplicht tot het meenemen van rustgewassen in het bouwplan. Na drie jaar maisteelt is het nu verplicht om een rustgewas in te zaaien, zoals gras. Daan heeft gekozen voor Vital Earth Rotatiegras, een stevig grasklaver met 55 procent vlinderbloemigen. Het mengsel bestaat uit 35 procent rode klaver, 20 procent inkarnaatklaver, 25 procent festulolium en 20 procent gekruist raaigras. ‘Het gewas geeft een extra hoge eiwitopbrengst en mooie productie in de zomer. Het is een mengsel dat toekan met weinig kunstmest en waar je een jaar lang van kunt maaien met een hoge drogestof- en eiwitopbrengst. En als die dit jaar goed overleeft, waar wij vanuit gaan, pak je de eerste snede in 2027 mee en heb ik er twee jaar profijt van.’
Belang van een farmwalk
‘Wie regelmatig een farmwalk doet, weet beter wat er speelt in het land’, stelt Christiaan. Hij adviseert melkveehouders om vanaf januari regelmatig een rondje grasland te doen om te kijken hoe het gras zich ontwikkelt, of het gras voldoende draagkracht heeft om te kunnen bemesten en of er sprake is van onkruid of kale plekken. ‘Je pikt graspercelen die nog niet zo ver zijn, maar die je wel wilt oogsten rond 1 mei, eruit om anders te bemesten. Zo oogst je wat je bemest’, geeft hij aan. Hij bestempelt een farmwalk in het voorjaar als de basis voor een sterk grasseizoen. ‘Ik zie het als de jaarlijkse apk voor grasland.’
Partnerfarms in heel Nederland
DLF werkt samen met elf zogeheten partnerfarms. Dit zijn melkveebedrijven met proefvelden waar verschillende grasmengsels worden getest. ‘Hier testen we ons portfolio aan grasmengsels in de praktijk’, zegt Christiaan Bondt, Ruwvoerspecialist bij DLF. De bedrijven worden geselecteerd op verschillende omstandigheden. Zo is er een bedrijf met meer dan 3000 uur beweiding, een bedrijf op veengrond en een bedrijf dat alleen maar maait. Een van elf partnerfarms is maatschap De Regt, die zich door maisteelt en grondruil met akkerbouwers kenmerkt door vanggras- en rotatiemengsels. De informatie- uitwisseling tussen DLF en boer leidt voor beide partijen tot kennisversterking.